Auteurs: Prof. dr. Hans van Luit en dr. Bernadette van de Rijt.
ISBN/EAN: 9075129068

Voldoende getalbegrip op kleuterniveau is een voorwaarde om het gangbare aanvankelijke rekenonderwijs vanaf groep 3 goed te kunnen volgen. Ondanks afstemming van het rekenonderwijs in de kleutergroepen op groep 3 en hoger, met name door invoering van doorlopende methoden, blijkt nog steeds een aanzienlijk aantal kinderen het rekenonderwijs in groep 3 te beginnen met een onvoldoende niveau van getalbegrip.
Dit betekent dat sommige kinderen nog over onvoldoende voorbereidende rekenvaardigheden beschikken. Tot op heden is hieraan weinig aandacht besteed.
Enerzijds is dit toe te schrijven aan het pedagogische dilemma kleuters laten spelen of laten leren en anderzijds aan de opvatting dat voorwaardelijke rekenvaardigheden niet onderwijsbaar zijn. Onderzoek heeft echter aangetoond dat dit laatste niet juist is en dat het met andere woorden wel mogelijk is om kleuters met voldoende getalbegrip op kleuterniveau aan het rekenonderwijs in groep 3 te laten beginnen. De 'Rekenhulp voor kleuters' is een programma dat hieraan kan bijdragen.

Voor wie is de 'Rekenhulp voor kleuters'?
De 'Rekenhulp voor kleuters' is een programma voor kleuters halverwege groep 2 met een achterstand in de ontwikkeling van getalbegrip op kleuterniveau. Wanneer een leraar het idee heeft (al dan niet bevestigd door een toetsscore) dat een kind na anderhalf jaar kleuteronderwijs voorbereidende rekenvaardigheden zoals classificeren, corresponderen en verschillende telvaardigheden niet voldoende beheerst, kan hij op een gerichte manier met de 'Rekenhulp voor kleuters' hier aandacht aan besteden. De leraar heeft vanaf januari in groep 2 nog een aantal maanden de tijd om het kind met behulp van dit programma voor te bereiden op de overgang naar groep 3.

Hoe ziet de 'Rekenhulp voor kleuters' eruit?
Lessen
Het programma bestaat uit 26 lessen van ongeveer 30 minuten per les. In deze lessen worden, in clusters van vijf, de getallen 1 tot en met 20 binnen thematische contexten aangeboden.
De getallen zijn op de volgende wijze over een aantal thema's en lessen verdeeld:

drie lessen: getallen 1 t/m 5 thema 'familie'
vijf lessen: getallen 6 t/m 10 thema 'feest
vier lessen: getallen 1 t/m 10 thema 'post'
een les: getallen 1 t/m 10 spel
vijf lessen: getallen 8 t/m 12 thema 'winkelen'
vijf lessen: getallen 11 t/m 15 thema 'dieren'
een les: getallen 6 t/m 15 spel
twee oriënteringslessen: getallen 16 t/m 20 thema 'winkelen'

Vaardigheden
Het programma bestaat uit lessen met een gevarieerd en geïntegreerd aanbod van seriatie-, correspondentie- en classificatietaken en een uitgebreid scala aan telactiviteiten. De oefeningen en activiteiten in het programma bestaan uit opdrachten waarbij verschillende probleemsituaties gecreëerd worden die ertoe bijdragen dat de kinderen verschillende oplossingsstrategieën toepassen.

Twee stappen van instructie
De instructie behorende bij de afzonderlijke taken is opgedeeld in twee stappen. De eerste stap is gebaseerd op een banende didactiek waarbij de leraar door middel van open vragen en suggesties de kinderen stimuleert om zelf na te denken over mogelijke oplossingsstrategieën bij de probleemsituaties. Wanneer dit voor kinderen niet voldoende blijkt te zijn, kan de leraar overstappen naar stap twee. Stap twee is gebaseerd op structuurverlenende didactiek.Hier geeft de leraar in eerste instantie een duidelijke manier aan om de probleemsituatie te structureren. Vervolgens, indien nodig, licht hij een adequate oplossingsstrategie verbaal toe waarbij hij eventueel materiaal gebruikt. Indien kinderen dan nog moeite blijven houden met het oplossen van de probleemsituatie kan de leraar het model leren hanteren. De leraar doet dan een oplossingsstrategie voor, waarbij hij zijn gedachten verbaliseert. Vervolgens herhaalt hij de strategie samen met de kinderen. Daarna mogen de kinderen zelfstandig proberen de oplossingsstrategie uit te voeren.









Materiaal
In het programma worden talrijke mogelijkheden tot het gebruik van drie-dimensionaal materiaal aangereikt. Het benodigde twee dimensionale materiaal wordt bij het programma bijgeleverd. In het programma is op duidelijke wijze aangegeven wanneer de leraar zelf materiaal, bijvoorbeeld uit de klas, kan verzamelen of wanneer het bijgeleverd materiaal betreft.

Hoe wordt de 'Rekenhulp voor kleuters' gebruikt?
In principe kan het programma twee maal per week uitgevoerd worden. Het programma is geschikt voor onderwijs aan kleine groepjes kinderen (maximaal vijf). Bij deze grootte van een groepje heeft de leraar nog voldoende mogelijkheden zijn aandacht te verdelen over de kinderen en kan hij ingaan op de mogelijke individuele verschillen die tussen de kinderen kunnen bestaan. Het programma biedt voldoende mogelijkheden om binnen een groepje te differentiëren naar het niveau van ontwikkeling dat kinderen bereiken.

De 'Rekenhulp voor kleuters' bestaat uit:
•1 ringband (± 130 pagina's) waarin opgenomen:
een handleiding, 26 lessen en diverse kopieerbladen
•Kunstof speelveld A3 formaat met 4 x 20 speelkaartjes in diverse kleuren
•Houten speldoos met (± 250) kunststofspeelkaartjes en bijbehorende tabs. Dit materiaal is voorzien van een duidelijke handleiding over hoe op eenvoudige wijze de kaartjes zijn te snijden. De speldoos is voorzien van een multifunctionele deksel met draaiwiel en wijzer
•1 opberghoes met vakjes